Hồ sơ startup & công nghệ 👁️ 2,763,708 lượt xem ~10 phút đọc 📅 5/2/2022

Cú bốc hơi 230 tỷ USD của Meta: Đòn giáng bảo mật từ Apple và ảo tưởng Metaverse của Mark Zuckerberg

Ngày 3 tháng 2 năm 2022, Meta (Facebook) ghi nhận cú sụt giảm vốn hóa kỷ lục lớn nhất lịch sử chứng khoán Mỹ: Mất sạch 232 tỷ USD chỉ sau một đêm. Bóc trần ba cú đấm chí mạng: Tính năng quyền riêng tư của Apple xóa sổ 10 tỷ USD doanh thu, cỗ máy đốt tiền Reality Labs và sự đe dọa của TikTok.

1. Kỷ lục sụp đổ một ngày lớn nhất Phố Wall

Vào rạng sáng ngày 3 tháng 2 năm 2022, bảng điện tử sàn giao dịch chứng khoán Nasdaq chứng kiến một cảnh tượng chưa từng có tiền lệ trong lịch sử tư bản tài chính Hoa Kỳ:

Cổ phiếu của Meta Platforms (công ty mẹ của Facebook, Instagram và WhatsApp) rơi thẳng đứng 26.4% ngay khi tiếng chuông mở cửa phiên giao dịch vang lên.

Chỉ trong vòng vài giờ đồng hồ:

Hơn 232 tỷ USD giá trị vốn hóa thị trường bốc hơi hoàn toàn vào hư không. Đây là khoản thiệt hại tài sản trong một ngày lớn nhất mà một công ty niêm yết từng phải hứng chịu trong lịch sử thị trường tài chính thế giới (vượt xa kỷ lục mất mát 180 tỷ USD của Apple trước đó).
Giá trị tài sản ròng cá nhân của nhà sáng lập Mark Zuckerberg sụt giảm ngay lập tức 30 tỷ USD, đánh bật ông khỏi Top 10 người giàu nhất hành tinh.

Điều gì đã khiến một đế chế mạng xã hội phục vụ gần 3 tỷ người dùng mỗi ngày, từng được coi là cỗ máy kiếm tiền bất khả chiến bại của kỷ nguyên internet, lại có thể sụp đổ nặng nề đến như vậy chỉ sau một bản báo cáo kết quả kinh doanh quý.

2. Ba cú đấm chí mạng giáng vào đế chế

Sự hoảng loạn của giới đầu tư không phải là một phản ứng thái quá ngẫu nhiên, mà là sự hội tụ của ba gọng kìm bóp nghẹt mô hình kinh doanh của Meta cùng một lúc:

                      BA CÚ ĐẤM CHÍ MẠNG VÀO META NĂM 2022
┌────────────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│ 1. ĐÒN BẢO MẬT TỪ APPLE (App Tracking Transparency - ATT):            │
│    - Apple thêm cửa sổ: "Yêu cầu ứng dụng không theo dõi" trên iOS    │
│    - Hơn 85% người dùng iPhone bấm TỪ CHỐI BỊ THEO DÕI                │
│    - Hậu quả: Meta bị mù dữ liệu, quảng cáo nhắm mục tiêu tê liệt      │
│    - Thiệt hại trực tiếp: Bốc hơi 10 TỶ USD doanh thu quảng cáo/năm   │
└───────────────────────────────────┬────────────────────────────────────┘
                                    │
                                    ▼
┌────────────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│ 2. CỖ MÁY ĐỐT TIỀN METAVERSE (Reality Labs):                           │
│    - Đổi tên từ Facebook sang Meta vào cuối năm 2021                   │
│    - Zuckerberg bị ám ảnh bởi thế giới thực tế ảo VR                   │
│    - Đốt hơn 10 - 13 TỶ USD TIỀN MẶT MỖI NĂM vào phòng thí nghiệm      │
│    - Kết quả: Thế giới Horizon Worlds vắng tanh, đồ họa hoạt hình cụt chân│
└───────────────────────────────────┬────────────────────────────────────┘
                                    │
                                    ▼
┌────────────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│ 3. SỰ XÂM LĂNG CỦA TIKTOK & LẦN ĐẦU TIÊN GIẢM NGƯỜI DÙNG:              │
│    - Lần đầu tiên trong 18 năm lịch sử: Facebook mất 1 triệu người     │
│      dùng hoạt động hàng ngày (DAU) trong quý 4/2021                   │
│    - Giới trẻ rời bỏ Facebook để chuyển sang thuật toán xem video ngắn │
│      của TikTok ──▶ Meta buộc phải sao chép sang Reels (Biên lợi nhuận mỏng)│
└────────────────────────────────────────────────────────────────────────┘

Cú đấm 1: Nút bấm quyền lực của Tim Cook xóa sổ 10 tỷ USD

Mô hình kinh doanh của Facebook suốt 15 năm dựa trên một công cụ giám sát vô hình mang tên Facebook Pixel: Một đoạn mã theo dõi hành vi của người dùng trên mọi trang web và ứng dụng khác ngoài Facebook. Khi bạn tìm kiếm một đôi giày trên trang web bán hàng, Facebook biết điều đó ngay lập tức và hiển thị quảng cáo đôi giày đó lên trang tin cá nhân của bạn.

Tháng 4 năm 2021, Apple tung ra bản cập nhật hệ điều hành iOS 14.5 với tính năng Tính minh bạch trong theo dõi ứng dụng (App Tracking Transparency - ATT).

Mỗi khi người dùng mở Facebook hay Instagram, màn hình iPhone sẽ hiện lên một thông báo rõ ràng: “Cho phép Facebook theo dõi hoạt động của bạn trên các ứng dụng và trang web của công ty khác hay không?”. Hơn 85% người dùng tại Mỹ đã bấm “Yêu cầu ứng dụng không theo dõi”.

Hành động đơn giản đó đã bịt mắt cỗ máy quảng cáo của Zuckerberg. Meta không còn biết người dùng làm gì sau khi bấm vào quảng cáo, hiệu quả chuyển đổi đơn hàng giảm thảm hại và các doanh nghiệp vừa và nhỏ đồng loạt cắt giảm ngân sách quảng cáo. Giám đốc Tài chính của Meta đã phải thừa nhận công khai rằng chính sách này của Apple đã thổi bay hơn 10 tỷ USD doanh thu quảng cáo của công ty chỉ trong năm 2022.

Cú đấm 2: Hố đen tiền mặt Metaverse

Vào tháng 10 năm 2021, giữa tâm bão các vụ rò rỉ tài liệu nội bộ tố cáo Facebook gây hại cho sức khỏe tâm thần của trẻ vị thành niên, Mark Zuckerberg đã có một bước đi gây tranh cãi: Đổi tên tập đoàn thành Meta và tuyên bố tương lai của công ty là vũ trụ ảo Metaverse.

Bộ phận phần cứng và thực tế ảo Reality Labs đã trở thành một cỗ máy đốt tiền khủng khiếp:

Năm 2021: Lỗ ròng 10.2 tỷ USD.
Năm 2022: Lỗ ròng tiếp tục tăng lên 13.7 tỷ USD.

Tổng cộng, Zuckerberg đã ném hơn 40 tỷ USD vào các thiết bị kính thực tế ảo Quest và không gian ảo Horizon Worlds. Đổi lại, hình ảnh đại diện (avatar) của chính Zuckerberg trong thế giới ảo đó lại xuất hiện với đồ họa ngây ngô không có chân, trở thành trò cười trên khắp các mạng xã hội. Các nhà đầu tư Phố Wall giận dữ khi thấy cỗ máy in tiền quảng cáo đang bị đem ra tài trợ cho một ảo tưởng công nghệ chưa biết bao giờ mới sinh lời.

Cú đấm 3: Sự đe dọa sinh tử từ thuật toán TikTok

Trong quý 4 năm 2021, Facebook ghi nhận số lượng người dùng hoạt động hàng ngày (DAU) giảm từ 1.930 tỷ xuống còn 1.929 tỷ người. Dù chỉ là mức giảm 1 triệu người dùng, đây là một cột mốc tâm lý kinh hoàng: Nó báo hiệu rằng Facebook đã chạm trần tăng trưởng tuyệt đối.

Nguy hiểm hơn, giới trẻ đã hoàn toàn chuyển dịch sự chú ý sang TikTok. Thuật toán đề xuất dựa trên sở thích cá nhân hóa của ByteDance đã chứng minh sự vượt trội hoàn toàn so với Đồ thị xã hội (Social Graph) dựa trên bạn bè của Facebook. Để tự cứu mình, Meta buộc phải sao chép TikTok bằng cách tung ra định dạng video ngắn Reels, nhưng tỷ lệ kiếm tiền từ quảng cáo trên Reels thấp hơn rất nhiều so với bảng tin truyền thống.

3. Vấn đề quyền lực tối thượng của kẻ độc tài Thung lũng Silicon

Tại sao ban lãnh đạo và các cổ đông lớn của Meta lại không thể ngăn cản Zuckerberg tiếp tục đốt hàng chục tỷ USD vào Metaverse khi cổ phiếu đang rơi tự do.

Câu trả lời nằm ở Cơ cấu cổ phiếu hai tầng lớp (Dual-Class Share Structure):

                  CƠ CẤU BIỂU QUYẾT TỐI CAO TẠI META
┌────────────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│ CỔ PHIẾU LOẠI A (Dành cho công chúng & quỹ đầu tư):                    │
│ Mỗi cổ phiếu = 1 QUYỀN BIỂU QUYẾT                                     │
└───────────────────────────────────┬────────────────────────────────────┘
                                    │ Bị lấn át hoàn toàn
                                    ▼
┌────────────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│ CỔ PHIẾU LOẠI B (Thuộc sở hữu độc quyền của Mark Zuckerberg):          │
│ Mỗi cổ phiếu = 10 QUYỀN BIỂU QUYẾT                                    │
└───────────────────────────────────┬────────────────────────────────────┘
                                    │
                                    ▼
MARK ZUCKERBERG NẮM GIỮ HƠN 58% TỔNG QUYỀN BIỂU QUYẾT TOÀN TẬP ĐOÀN
(Hội đồng quản trị và các cổ đông Phố Wall không có bất kỳ quyền lực nào
để sa thải hay phủ quyết các quyết định cá nhân của Zuckerberg)

Mark Zuckerberg là một trong số ít những CEO tại Thung lũng Silicon nắm giữ quyền lực độc tài tuyệt đối: Dù chỉ sở hữu khoảng 13% tổng giá trị kinh tế của công ty, lượng cổ phiếu loại B siêu quyền lực cho phép ông kiểm soát tới 58% quyền biểu quyết.

Hội đồng quản trị của Meta thực chất chỉ là một nhóm cố vấn mang tính hình thức. Khi thị trường tài chính nhận ra rằng không có bất kỳ cơ chế kiểm soát và đối trọng nào có thể ngăn cản Zuckerberg tiếp tục đốt tiền nếu ông muốn, họ đã bỏ phiếu bằng chân bằng cách tháo chạy hàng loạt khỏi cổ phiếu.

Chỉ đến năm 2023, trước sức ép tàn khốc của thị trường khi giá cổ phiếu chạm đáy 88 USD, Zuckerberg mới buộc phải nhượng bộ: Tuyên bố năm 2023 là “Năm của hiệu quả” (Year of Efficiency), sa thải hơn 21.000 nhân viên, cắt giảm ngân sách các dự án viển vông và tái tập trung dồn vốn cho Trí tuệ Nhân tạo (Llama AI) để lấy lại niềm tin của nhà đầu tư.

4. Bốn bài học sâu sắc về quản trị và rủi ro công nghệ

Cú sảy chân 230 tỷ USD của Meta để lại những bài học đắt giá cho bất kỳ doanh nghiệp nào đang hoạt động trên nền tảng số:

Rủi ro chí mạng khi xây lâu đài trên đất của kẻ khác: Facebook đã phát triển cỗ máy quảng cáo khổng lồ dựa trên hệ điều hành di động của Apple (iOS) và Google (Android). Khi người kiểm soát phần cứng quyết định thay đổi luật chơi vì lợi ích riêng, doanh nghiệp phần mềm hoàn toàn bất lực và phải chịu thiệt hại hàng tỷ USD.
Không thể đốt cháy giai đoạn để ép buộc một thói quen người dùng mới: Thực tế ảo có thể là tương lai sau 10 hoặc 20 năm nữa, nhưng đốt hàng chục tỷ USD để ép buộc hàng triệu người đeo những chiếc kính nặng nề lên mặt khi công nghệ chưa sẵn sàng là một sự lãng phí tài nguyên kinh điển.
Cái bẫy của quyền lực không bị kiểm soát: Một cơ cấu quản trị trao toàn quyền sinh sát cho một cá nhân duy nhất có thể giúp công ty ra quyết định thần tốc trong giai đoạn khởi nghiệp, nhưng sẽ biến thành một hiểm họa hủy diệt giá trị khi người đứng đầu mắc phải những sai lầm chiến lược cố chấp.
Sự tàn nhẫn của quy luật thị hiếu thế hệ: Trong ngành mạng xã hội, lòng trung thành của người dùng là con số 0. Khi một nền tảng bị giới trẻ coi là “nơi của bố mẹ và người già”, các thuật toán và tính năng sao chép muộn màng sẽ rất khó có thể đảo ngược được dòng chảy chú ý tự nhiên của thế hệ mới.

📜 Xem toàn bộ transcript gốc tiếng Anh (1,091 từ)

Văn bản phụ đề nguyên bản tiếng Anh trích xuất trực tiếp từ video của ColdFusion phục vụ tra cứu và đối chiếu:

hi welcome to another episode of cold fusion where i cover anything in science technology business or history this is just going to be a quick one as i've said many times before facebook now meta is the company that everyone loves to hate with that in mind it's easy to see why the events of yesterday came with such great joy to a lot of people metta's market cap fell by 26 in one day erasing 240 billion dollars of value 25 in one day this was the biggest single day market cap drop in history for a u.s publicly traded company zuckerberg personally lost 29 billion dollars in the collapse so what caused it and what does this signal for the company you are watching cold fusion tv [Music] so why did the stock fall so much well simply put the facebook platform is losing popularity back in 2018 younger americans and europeans began to leave the platform in droves back then that was still okay for facebook's bottom line because the developing market uptake was growing at a much faster rate than western markets were leaving in an earnings report yesterday the company stated that for the first time in its history the facebook social network platform was losing daily users overall the facebook platform's indian african and latin american markets are now bleeding users the platform may have reached peak saturation young people in developing markets now go straight to tick tock and in western markets facebook is now seemingly a destination for old people and mother's groups everyone else mainly uses it for messenger groups and events the main facebook wall where most of the advertising takes place isn't exactly why people log on anymore apple's move to make ad tracking more difficult has also hurt facebook's bottom line the facebook business model is advertising driven after all in short meta wasn't going to be making as much money from facebook as they forecast this news surprised the markets and if you know anything about trading markets absolutely hate surprises and from there we saw the biggest wipeout in history will this truly be the future for facebook look it's obviously a pivotal point for for facebook here and the question is what happens over the next few years does it recover and is it able to pivot into a metaverse first company is it able to compete with tick tock is it able to actually lean into video the way mark zuckerberg wants it to or does the stock language for the next 15 years like we saw with microsoft after 2000. it is rare when you find so many people getting the story so wrong going into a print i mean if you consider the 52 analysts on wall street who cover the stock 42 of them 42 of the 52 have either buys or or market outperform ratings on the stock that's how offsides the street is on the story at this point in terms of in terms of this print and the guy tim facebook losing popularity isn't the only reason for the fall the whole meta company is going through a lot of controversy as we discussed in other cold fusion episodes there's been major pressures on meta from regulators and other government bodies after the harm that instagram and facebook causes the teens was exposed over and over again by various whistleblowers to add to this the metaverse ventures have already lost the company 8.3 billion dollars and yesterday it was revealed the oculus quest headset had lost 3.3 billion dollars in one quarter despite revenues reaching 900 million it's likely that investors would like to see some results from a venture into the metaverse sooner rather than later and it's not like there's no money to be made real estate sales in the metaverse exceeded 500 million last year and it's expected to double this year to succeed here meta needs a big slice of the growing pie in addition to this growth and risk stocks may have had their time in the sun overall the us economy isn't looking too great the country just crossed 30 trillion dollars in debt and may dip into recession with the atlanta fed predicting gdp growth next quarter of 0.1 percent inflation is rising to record highs 70 percent of gdp last quarter was companies simply hoarding stock inventory in fears of inflation people are quitting their jobs on mass and interest rates are rising many investors are asking themselves does this seem like a great time to be putting my money in speculative tech stock place for now the answer may still well be yes but in a couple of years investors may look elsewhere for safer returns so is this the end of metal hardly karen i'll go to you first is down 22 percent warranted it seems a little overdone to me but you know we talk about the three-day rule all the time and certainly i think you know let the shakeout other meta sub-brands like whatsapp and instagram are still adding users meta also plans to focus on their short video format reels to bring in more users and generate revenue this recent crash of meta was most likely just a stock market overreaction and the stock will probably bounce back in no time but if the company keeps on missing earnings targets things may play out differently after all just back in june of last year meta was worth one trillion dollars and now it's down 35 percent but ultimately it's way too early to tell what this could mean so what do you guys think about this do you see this as just a blip in the road or do you think that this might be something bigger a sign of things to come for meta i do think that this crash being the biggest single day value loss in history might tell us something let me know your thoughts in the comments section below if you want to discuss this in more detail or suggest a future video head on over to the cold fusion discord if you want to listen to the podcast versions of these videos they're now available on spotify and other streaming platforms so thanks for watching my name is digogo and you've been watching cold fusion and i'll see you again soon for the next episode cheers guys have a good one [Music] [Music] [Music] [Music] it's me thinking